Mục lục
Chuyện kể
Chuyện nghề của bố mẹ, chuyện các loại hạt trong ca dao và trong gian bếp. 30 bài, chia làm 5 tập.
Người kể: Đỗ Mạnh Huy
Tập 1
Đôi quang gánh
Chuyện nghề của bố Tú, mẹ Hằng, từ những thúng hạt nhỏ đến hôm nay.

Hai chữ Tú Hằng
Công ty nhà tôi không có cái tên nào kêu hơn hai chữ ấy. Tú là tên bố tôi, Hằng là tên mẹ tôi, và câu chuyện bắt đầu từ đó.
4 phút đọc

Đôi quang gánh
Một chiếc đòn tre, hai sợi quang, hai cái thúng. Nghề nhà tôi bắt đầu từ chừng ấy đồ đạc, và chợ quê đồng bằng ngày xưa cũng thế.
4 phút đọc

Chữ tín nằm trên đầu cân
Từ cái đấu gỗ ngoài chợ quê đến chiếc cân điện tử trong kho, người buôn hạt vẫn chỉ có một thứ để giữ khách: đong cho đủ.
4 phút đọc

Làng hàng xáo Lưu Xá
Đất ít, người đông, làng Lưu Xá sống bằng nghề đi đong thóc về xay. Cái nghề ấy để lại trong làng một thứ khó gọi tên.
4 phút đọc

Từ thúng nhỏ đến kho hàng
Lá chuối nhường chỗ cho túi hút chân không, đòn gánh nhường chỗ cho xe tải. Ba mươi năm, nghề buôn hạt đổi khác nhiều, chỉ có hạt là vẫn thế.
4 phút đọc

Thư gửi bố mẹ
Có những điều con trai khó nói thành lời trước mặt bố mẹ, nên tôi viết ra. Lá thư về một thứ thừa kế không ghi trong giấy tờ nào.
3 phút đọc
Tập 2
Hạt nào cũng có sự tích
Những câu ca dao, tục ngữ và chuyện dân gian quanh các loại hạt.

Cô Tấm nhặt thóc lẫn gạo
Một đấu thóc trộn với một đấu gạo, và một cô gái phải nhặt cho xong mới được đi hội. Người chọn hạt nào cũng từng có lúc thấy mình là cô Tấm.
3 phút đọc

Lang Liêu và nắm đậu xanh
Giữa mâm lễ vật toàn của ngon vật lạ dâng vua Hùng, có một chiếc bánh vuông gói lá, ruột là nắm đậu xanh vàng.
3 phút đọc

Sự tích hạt thóc giống
Cả nước mang thóc vàng đến nộp vua, chỉ có một cậu bé ôm cái thúng không. Chuyện cổ tích ấy nên treo trong mọi kho hạt.
4 phút đọc

Chè kho dâng quân Lý Nam Đế
Một truyền thuyết kể rằng đậu xanh, mật và vừng từng theo quân Lý Nam Đế đi đánh giặc. Và ở làng tôi, có ngôi đình thờ chính vị vua ấy.
4 phút đọc

Ăn đỗ để thi đỗ, kiêng lạc kẻo lạc đề
Mùa thi đến, đĩa xôi đỗ được mời lên mâm còn đĩa lạc rang bị cất đi, nhà buôn hạt nghe mà vừa buồn cười vừa thương.
3 phút đọc

Đom đóm bay ra, trồng cà tra đỗ
Không có lịch treo tường, người làng xưa xem đom đóm, đếm tháng thiếu tháng đủ mà biết lúc nào bỏ hạt đỗ xuống đất.
3 phút đọc

Chuyện hạt lạc nằm trong vỏ
Cây nào cũng treo quả lên cành cho nắng cho gió, riêng cây lạc lại cúi xuống, giấu con mình vào lòng đất. Vì sao vậy?
3 phút đọc
Tập 3
Mùa nào thức nấy
Mùa vụ, ruộng đồng và công phơi, công đãi của người làm hạt.

Phố Hàng Đậu, phố của các loại hạt
Người Pháp từng gọi con phố ấy là Rue des Graines, phố các loại hạt. Một người buôn hạt đi qua, không khỏi chậm bước.
3 phút đọc

Tiếng rao lạc rang trong đêm mưa phùn
Có một thời, cứ tối mưa phùn gió bấc, phố Hà Nội lại nghe tiếng rao lạc rang nóng giòn, kéo dài như một hơi thở ấm.
3 phút đọc

Đậu ngự, hạt đậu của xứ Huế
Hạt đậu to bằng đầu ngón út, vỏ trắng kem vằn tím, mang một cái tên nghe như của vua. Nhưng chuyện "dâng vua" có thật không?
3 phút đọc

Đậu mắt cua, hạt đậu có con mắt nhỏ
Mỗi hạt đậu trắng ngà lại mở một con mắt đen nhỏ xíu nhìn ra đời, thế là người ta gọi nó là đậu mắt cua.
3 phút đọc

Mộc nhĩ, chiếc tai của cây rừng
Mộc là gỗ, nhĩ là tai. Có một khúc gỗ già trong rừng muốn nghe tiếng mưa, và thế là nó mọc ra những chiếc tai đen nhỏ.
4 phút đọc
Tập 4
Bếp nhà
Nồi chè, đĩa xôi, lọ muối vừng và những ngày lễ tết.

Đĩa chè kho trên ban thờ ngày Tết
Một đĩa chè đậu xanh nấu đặc, nén khuôn, rắc vừng rang, đặt lặng lẽ trên ban thờ sáng mùng Một của nhiều nhà Hà Nội.
3 phút đọc

Tết Hàn thực và viên bánh chay nhân đậu xanh
Mùng ba tháng ba, nồi nước sôi lăn tăn, những viên bánh trắng nổi lên mặt nước, trong ruột là một nắm đậu xanh vàng ươm.
3 phút đọc

Gói xôi xéo buổi sáng Hà Nội
Một nắm đậu xanh đồ chín, một lưỡi dao đưa nghiêng, và cái tên món quà sáng của người Hà Nội từ đó mà ra.
4 phút đọc

Lọ muối vừng trong gian bếp nghèo
Một nhúm vừng, một vốc lạc, một ít muối hạt, giã chung trong cối, thế là đủ cho cả nhà ăn qua những ngày túng thiếu.
3 phút đọc

Nồi chè đậu đen ngày hè
Bẻ đôi một hạt đậu đen mới biết lòng nó xanh hay trắng, và chuyện hạt đậu nhỏ này lớn lên trên cát ven biển miền Trung.
3 phút đọc

Thanh kẹo lạc, miếng kẹo vừng
Từ xe kẹo kéo đổi lấy đồ phế thải đến cái tên kẹo cu đơ bị người Pháp đọc chệch, chuyện kẹo hạt ngọt mà cũng lắm chỗ chưa ngã ngũ.
3 phút đọc

Đĩa hạt bí, hạt hướng dương ngày Tết
Tiếng tách vỏ hạt lách tách bên ấm trà ngày Tết, và mấy điều người bán hạt như tôi muốn dặn trước khi bạn bày khay.
3 phút đọc
Tập 5
Nghề chọn hạt
Cách nhìn hạt, ngửi hạt, cất hạt mà người trong nghề vẫn dặn nhau.

Nhìn hạt biết mùa
Hạt mới, hạt cũ, hạt có mọt, nhìn kỹ một vốc tay là thấy, chẳng cần máy móc gì, chỉ cần mắt, mũi và một chút kiên nhẫn của cô Tấm.
4 phút đọc

Hạt lạc mốc, điều người buôn hạt sợ nhất
Có một thứ độc mắt thường không thấy nằm trong hạt lạc mốc, rang không mất, nấu không tan, và cách chắc nhất là nhặt hạt ấy ra mà bỏ.
3 phút đọc

Ngâm đậu thế nào cho bở
Mỗi loại đậu một tính, ngâm bao lâu, nấu bao lâu, và vì sao hạt đậu đỏ to phải được luộc sôi thật kỹ mới được ăn.
4 phút đọc

Cất hạt qua mùa nồm Hà Nội
Khi tường nhà đổ mồ hôi và sàn nhà trơn như vừa lau, những lọ đậu, lọ lạc trong bếp cũng đang khổ sở theo cách riêng của chúng.
3 phút đọc

Ngâm mộc nhĩ đúng cách
Mộc nhĩ khô nở mềm trong bát nước chỉ sau một lúc, nhưng bát mộc nhĩ ngâm quên lâu ngày ở nhiệt độ phòng có thể sinh ra thứ độc mà lửa không phá được.
3 phút đọc