Bỏ qua menu, đến nội dung chính
Tú HằngNông sản

Tập 5: Nghề chọn hạt

Ngâm mộc nhĩ đúng cách

Mộc nhĩ khô nở mềm trong bát nước chỉ sau một lúc, nhưng bát mộc nhĩ ngâm quên lâu ngày ở nhiệt độ phòng có thể sinh ra thứ độc mà lửa không phá được.

Đỗ Mạnh Huy kể, 3 phút đọc

Bát nước trong có mấy cánh mộc nhĩ đen đang nở mềm, bên cạnh là vài cánh mộc nhĩ khô cong và chiếc đồng hồ bếp.

Nồi miến xào hay mẻ nem rán nào cũng bắt đầu từ một cái bát nước và một nắm mộc nhĩ khô. Mộc nhĩ khô thì cứng, co quắp, nhẹ tênh, cầm một nắm mà như cầm một nắm lá khô. Thả vào nước, chừng một lúc là nó nở ra, mềm, trơn, to gấp mấy lần.

Chuyện vì sao cái tai gỗ ấy gặp nước là nở, tôi đã kể theo lối cổ tích ở bài mộc nhĩ, chiếc tai của cây rừng. Bài này thì không có cổ tích. Bài này để nói về một điều mà tôi mong ai nấu mộc nhĩ cũng biết: cái bát nước ấy, nếu bị bỏ quên, có thể trở nên nguy hiểm.

Ngâm lâu ở nhiệt độ phòng có thể sinh độc

Theo Trung tâm An toàn Thực phẩm Hồng Kông (CFS), mộc nhĩ ngâm lâu ở nhiệt độ phòng có thể bị nhiễm một loại vi khuẩn tên là Burkholderia gladioli pv. cocovenenans. Vi khuẩn này sinh ra chất độc gọi là axit bongkrekic.

Những điều CFS viết về chất độc này:

  • Vi khuẩn sinh độc tố ở khoảng 22 đến 30°C, tức là đúng nhiệt độ trong nhà mình nhiều tháng trong năm.
  • Axit bongkrekic chịu nhiệt. Nấu chín, xào kỹ cũng không phá được.
  • Triệu chứng xuất hiện sau khoảng 30 phút đến 12 giờ. Ca nặng có thể tử vong, có những vụ ghi nhận tỉ lệ tử vong tới 60%.

Một nghiên cứu được trang Food Safety News đưa tin còn tìm thấy vi khuẩn này trên 14 trong số 36 mẫu mộc nhĩ khô. Tôi chưa đọc được bài gốc, nên chỉ dẫn lại như thế. Nhưng nó cho thấy vi khuẩn có thể đã nằm sẵn trên mộc nhĩ khô, chỉ chờ gặp nước và hơi ấm.

Đọc đến đây chắc có người hoảng. Tôi cũng hoảng khi đọc lần đầu. Nhưng CFS và Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA) cũng nói rõ: các vụ ngộ độc liên quan đến mộc nhĩ đã ngâm hơn 2 ngày. Ngâm ngắn trong điều kiện bình thường thì được đánh giá là ít có khả năng sinh độc. Nghĩa là mộc nhĩ không đáng sợ, cái đáng sợ là cái bát mộc nhĩ bị bỏ quên.

Ngâm thế nào cho đúng

Gom lại từ các nguồn trên và một bài hướng dẫn tiếng Việt trên CafeF:

  • Chỉ ngâm lượng vừa đủ dùng cho bữa ấy. Đừng ngâm cả túi rồi để dành.
  • Ngâm đến khi vừa mềm là được. Không có mốc giờ cố định, vì còn tuỳ mộc nhĩ dày hay mỏng, nước ấm hay lạnh. Cứ nhìn và sờ: cánh nấm mềm, dẻo, hết cứng là vớt ra.
  • Không để mộc nhĩ ngâm qua đêm ở nhiệt độ phòng. Nếu thật sự cần ngâm từ tối hôm trước, thì để bát mộc nhĩ trong ngăn mát tủ lạnh.
  • Bỏ ngay nếu mộc nhĩ ngâm có mùi chua, nhớt, dính tay.
  • Không rửa lại, không nấu kỹ để "cứu". Như đã nói, chất độc chịu nhiệt, lửa không giúp được gì.

Ngâm xong thì cắt bỏ phần chân cứng, rửa sạch, rồi đem nấu. Miến xào mộc nhĩ, nhân nem rán, giò xào, canh, chả, món nào cũng cần mộc nhĩ đã ngâm đúng cách.

Còn chọn mộc nhĩ khô thì nên chọn bông to, vành mỏng, mặt trên đen bóng, mặt dưới màu xám, cầm nhẹ, khô, không lẫn tạp chất. Bao bì phải nguyên vẹn, rõ nguồn gốc, còn hạn dùng. Trên mạng có nhiều mẹo "nhận biết mộc nhĩ tẩm hoá chất", nhưng tôi chưa thấy nguồn nào đáng tin cho các mẹo ấy, nên tôi không chép lại đây.

Nhà tôi có bán mộc nhĩ. Đây là bài cuối trong ba mươi bài tôi viết, và tôi cố ý để nó ở cuối. Câu chuyện về hạt, về nghề, kể bao nhiêu cũng được. Nhưng điều tôi muốn bạn nhớ nhất khi đóng trang này lại thì rất ngắn: mộc nhĩ ngâm vừa đủ, đừng để qua đêm ngoài bếp.

TúHằng

Đỗ Mạnh Huy

Con trai bố Tú, mẹ Hằng. Người nối nghiệp Nông Sản Tú Hằng.

Tư liệu tham khảo (6)